Qozog'iston va Qirg'iziston Respublikalariga umumiy ta`rif  

  • Sana 10-01-17
  • Yuklangan 55
  • Fayl hajmi 23,30 kB
1. Geografik o`rni.
2. Aholisi.
3. Xo`jaligi..
4. Iqtisodiy rayonlari.
Referat haqida toliq malumot:

Qozog'iston va Qirg'iziston Respublikalariga umumiy ta`rif

yilqichilik, paxtachilik (Osh viloyatida) qandlavlagi, meva va sabzavot, donli ekinlar yetishtirishga ixtisoslashgan.
Chorvachilik respublika qishloq xojaligining asosini tashkil etadi.Qirizigtoniing pichanzor va yaylovlari (8 mln. ga. dan koproq), qiriz xalqining chorvachilikdagi qadimiy katta tajribasi chorvachilikni intensiv rivojlantirishga imkon beradi. Chorvachilikda qoychilik yetakchi tarmoqdir.Qoylarning kopligi boyicha Markaziy OsiyodaQozog`istondan keyin ikkinchi orinda turadi.
Chorvachilikning sut-gosht qoramolchiligi uchun sharoit yetarlidir. Bular asosan, Chuy va Talas vodiylarida, Issiqkol boyida, respublikaning janubig`arbida boqiladi.

Iqtisodiy geografiya rayonlari
Qirg`iziston respublikasida yetita iqtisodiy rayon ajratiladi. Ular oz navbatida uchta yirik iqtisodiy zonaga birlashtirilgan: (Chuy, Issiqkol, Talos) Markaziy (Norin), Janubiy (Osh-Jalolobod, Quyi Norin va QadamjoyHaydarkent).
Shimoliy Qirg`izistonRespublikasining xojaligi rivojlangan qismi bolib (hududning 2\5 qismi aholisining 50%),Qirg`iziston Olatovi etaklarida joylashgan. Chuy vodiysida aholi zichligi eng yuqori bolib 1 km.kv.ga 75 kishi tori keladi, sanoat mahsulotning 2\3 qismi, respublikada yetishtiriladigan donning 2\5 qismini, sabzavot va uzumning asosiy qismini yetkazib beradi. Bu yerda lalmikor yerlar kop chilikigi tashkil etadi. Bu mintaqa iqtisodiy zonaning rivojlangan qismi hisoblanadi. Mamlakat poytaxti Bishkek shahri ham shu yerda joylashgan. Shaharda yirik qishloq xojaligi mashinasozligi, avtomabil yiish, elektron hisoblash mashinasi, charmpoyabzal, trikataj va sanoat korxonalari ishlab turibdi.
Issiqkol vodiysi pastki qismida dehqonchilik, baliqchilik, Tog` yonbarida esa chorvachilik bilan shuullanishadi, shuningdek bodorchilik ham yaxshi rivojlangan. Bundan tashqari dorivor koknori va tamaki ekiladi. Asosiy tarmoi Tog`yaylov chorvachiligi va u bilan boliq yilqichilikdir. Iqtisodiy rayon boshqa rayonlarga ham zotdor otlar yetkazib beradi. Issiqkol nafaqat respublikada balki MDH dagi yirik dam olish maskani hisoblanadi.
Talas vodiysi ShimoliyQirg`izistondagi eng kam rivojlangan. Bu yerda asosan Qirg`iziston uchun xos bolgan qoychilik bilan shuullanishadi. Shuningdek don yetishtirish, tamaki va koknori yetishtirish yolga kuyilgan.
JanubiyQirg`iziston respublika hududining 33%ini aholisining esa 43% ini tashkil etadi. Aholi zichligi 1 km. kv. ga 27,5 kishi tori keladi. Xojaligining oziga xos tarmoqlarigidroenergetika, Tog`kon sanoati (komir, rangli metallar), paxtachilik (Respublikadagi barcha paxta ekiladigan hududlar shu yerda)dir. Tog` yon bairlarida lalmikor dehqonchilik rivojlangan. Osh-Orta Osiyodagi eng qadimiy shaharlardan biridir. Orta asrlarda bu yerdan ipak yoli otgan. hozir Osh Tojikistonning Tog`li Badaxshonga boradigan asosiy avtomobil yoli otgan. Shaharda qishloq xojaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari ishlab turibdi.
Tog`kon sanoatining rivojlanishi natijasida bir qancha ishchi pasyolkalari tashkil topdi. Bular Sulyukta, Qizilqiya, Kok yonoq, Toshkomir va boshqalardir. Rangli metallar qazib olish va boyitish asosida yirik sanoat markazlariMoylisoy, Haydarkent, Qadamjoy tashkil topdi.
Markaziy Qurg`izistonRespublika hududining 26% ini, aholisining esa 6% ini tashkil etadi. Aholi zichligi 1 km.kv. ga 5,5 kishi tog`ri keladi, Iqtisodiy rayonning asosiy boyligiNorin daryosi va uning irmoqlaridagi gidroenergiya resurslari, hamda bepayon yaylovlaridir.Foydali qazilmalari hali tuliiq organilmagan. Aholisi asosan chorvachilik bilan shuullanishadi. Chorvachilikda qoychilik yaxshi rivojlangan. Respublikada yetishtiriladigan junning 1\5 qismi tashkil etadi.
Norinmarkaziy iqtisodiy rayonning sanoat va administrativ markazidir.


Foydalanilgan adabiyotlar

1. Roziyev A.N. Markaziy Osiyo davlatlari iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi. Termiz, 2001 y.
2. Roziyev A.N., Abirqulov Q. Ozbekiston iqtisodiy geografiyasi. Toshkent, 2001
3. Baratov P. Ozbekiston tabiiy geografiyasi. Toshkent, 1996 y.
4. Asanov G., Nabixonov M., Safarov I. Ozbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi. Toshkent, 1994 y.
5. Qurbonniyozov R. Umumiy tabiiy geografiya. Toshkent, 1999 y.
6. Shuls L.V., Mashramov R., Orta Osiyo gidrografiyasi. Toshkent, 1989 y.
7. Hikmatov G`., Sirliboyeva S., Aytboyev P. Kollar va suv omborlari. Toshkent, 2000 y.
8. Toxliyev N. Ozbekiston Respublikasi iqtisodiyoti. Toshkent, 1998 y.
9. Baratov P. Tabiatni muhofaza qilish.. Toshkent, 1991 y.
10. Abdullayev M., Maqsudov A. Tuproqshunoslik va tuproqlar geografiyasi. Toshkent, 1988 y.
11. Ergashev SH. Landshafto' Surxandarinskoy oblasti. Toshkent, 1984 y.
12. Soliyev A. Iqtisodiy geografiya asoslari. Toshkent, 1996 y.
13. Soliyev A.,Qarshiboyeva L. Iqtisodiy geografiyaning nazariy va amaliy masalalari, 1999 y.
14. Hasanov I.A., G`ulomov P.N. Orta Osiyo tabiiy geografiyasi. Toshkent, 2002 y.

Oldingi sahifa | Sahifa 2 2
Teglar: Qozog96iston ishlab sanoati tashkil rivojlangan bilan turadi tori qismi qazib etadi hududining yirik orinda hisoblanadi keladi sanoat rangli boyicha qishloq