asosiy   saytda reklama    qoidalar  biz bilan aloqa
O`zbekcha
 
 
Google yordamida qidirish   Yandex yordamida qidirish   Sayt bo'yicha qidirish
 





Referat

Referat »  Diplom ishi (669) RSS-

Ishqriy va ishqriy-yr mtallar mavzularini o`qitishda pdaggik tnlgiyalarning qo`llanilishi

1-BB. ADABIYOTLAR MALUMTLARINING TAHLILI Pdaggik tnlgiyalarning mohiyati, talimni rivjlantirishdagi ularning roli va muammlari
1.1. Pdaggik tnlgiyalar tushunchasiga brilgan tarif va mulhazalar
1.2. Pdaggik tnlgiyalarni tasniflanishi
2-BB. Ishqriy va ishqriy-yer mtallar mavzularni o`qitishda yangi pdaggik tnlgiyalarni qo`llash bo`yicha mtdik tavsiyalar va ishlanmalar. . . . . . . . . . .
3-BB. Yangi pdaggik tnlgiyalarning Ishqriy va ishqriy-yer mtallar mavzularini o`qitishdagi effktivligini o`rganish. . . .

Bo`lim: Diplom ishi
Yo`nalishi: Referat
Til: O`zbekcha
Qo`shilgan sana: 2-07-16
Fayl hajmi: 224,01 kB [31]
Joylashtirdi: saidov

Yuklab olish shartlari
Abituriyent 2017




Referat haqida to`liq ma`lumot:

Ishqriy va ishqriy-yr mtallar mavzularini o`qitishda pdaggik tnlgiyalarning qo`llanilishi

quyidagi maqsadlar ko`zda tutiladi:
1). talimiy (didaqtik) maqsad;
2). tarbiyaviy maqsad;
3). faliyatni rivjlantirishga yo`naltiruvchi maqsad;
4). ijtimiy maqsad.
G.K.Slvkning fikricha, o`yin psipdaggik jarayon sanalib, u quyidagi tuzilmaga ega bo`ladi:
1) o`ynash uchun lingan rllar yoki o`yin turi;
2) tanlangan rllarni ijr etish vsitasi bo`lgan o`yinli haraktlar;
3) muayyan prdmt (jism)larni o`yinning shartli mddiy vsitasi sifatida tanlash;
4) o`yin ishtirkchilari o`rtasidagi ral munsabatlar mazmuni;
5) shartli ravishda yaratilgan sujet (o`yin sujeti).
Grafik rganayzrlar tnikasi
Grafikli rganayzrlar (tashkil etuvchi) fikriy jarayonlarni ko`rgazmali taqdim etish vsitasi. 3 il bo`ladi.
1. Malumtlarni tarkiblashtirish va tarkibiy bo`lib chiqish, o`rganilayotgan tushunchalar (vqa va hdisalar, mavzular) o`rtasidagi alqa va o`zar bg`liqlikni o`rnatish usul va vsitalari: Klastr, Tifalash jadvali, Insrt, B/B/B jadvali
2. Malumtlarni tahlil qilish, slishtirish va taqqslash usul va vsitalari: T-jadvali, Vnn diagrammasi
3. Muammni aniqlash, uni hal etish, tahlil qilish va rjalashtirish usullari va vsitalari: Nima uchun?, Baliq sklti, Piramida, Nilufar guli smalari, Kanday? irarik diagrammasi, Kaskad tarkibiy-mantiqiy sma

Yozish va o`qish rqali fikrlashni rivjlantirish mtdi yoki Insrt usulida o`qish
Amrikalik pdagglar tmnidan taqdim etilgan Ntanish matnni insrt usuli yordamida uqish mtdi psilgiya darslarida qo`llanilsa juda samarali bo`lishi mumkin. Chunki ar bir psilgiya darsida o`quvchilar yangi malumtlar, manbalar va yangi shaslar hayoti bilan tanishishlari krak bo`ladi.
O`quvchi matinni irigacha o`qib chiqib, hzir o`qiganlaridan hch narsani mutlaq eslab qlmasligi ko`p o`quvchilar uchun ddiy hl hisblanadi. Insrt usuli rqali o`qish esa tushunib o`qish, o`qish jarayonida fal bilim lish imknini bradi.
Insrt (blgi qo`yib o`qish) o`qish va yozishni samarali amalga shirishda, o`quvchilarda darslik bilan ishlash ko`nikmalarini shakllantirishda ayniqsa qulay usuldir.
Yani bu usul knspkt yozishning intraktiv usulidir.
Unda blgilar quyidagicha bo`lishi krak:
V - bilaman
- o`ylaganimga zid, ntanish
K - yangilik
? tushunmadim, yani qo`shimcha malumt krak
! hayratlandim
Blgilangan matnni o`qish jarayonida o`quvchi o`z bilimi va tushunchalariga 5 turdagi blgilarni qo`yib bradi. Har bir satr yoki bandni blgilash shart emas. O`quvchi at bshiga bitta yoki ikkita blgi qo`yishi mumkin.
Hamma o`quvchi matnni o`qib tugatgach, o`qituvchi quyidagi savllar bilan o`quvchilarga murjaat qiladi:
Endi nima o`qiganingiz haqida o`ylang va partadshingiz bilan muhkama qiling. Mukama qilish uchun savllar quyidagicha:
1. Qanday bilimlar tasdiqdandi?
2. Qanday yangi abrt uchratdingiz?
3. Sizda qanday savllar tug`ildi?
4. O`qilgan matndan nimani tushunmadingiz?
5. O`qilgan matndagi vqa, faqt yoki jarayonga o`z munsabatingizni bildiring
Bu ishga matnning katta kichikligiga qarab vaqt ajratiladi. Shundan so`ng har bir o`quvchi o`zining individual jadvaliniqkuyidagicha tuzib chiqadi.
V
(bilaman) K
(Yangilik) (Ntanish) ?
Tushunmadim) !
(Hayratlandim)

Insrt usulidan fydalanish o`quvchiga matnni ngli ravishda tushunib o`qishda yordam bradi. Fydalaniladigan blgilar miqdri esa o`quvchilarning yoshi va bilim darajasiga qarab kamaytirilishi mumkin.
Klastr mtdi
Klastr inglizcha so`z bo`lib (sluster) bsh, bir shingil, ppuk mansini anglatadi. Bu matnning manli birliklariga ajratish va ularning bir bsh uzum shaklida jylashtirilishidir. Klastr - bu malum bir mavzu bo`yicha erkin va chiq o`ylashga yordam bruvchi stratgiya bo`lib, fikrlashning chizmasiz (ntkis) shaklidir. Bu usuldan fikrlash bsqichida ham fydalanish mumkin.
Klastrlarga ajratish juda sn:
1. Qg`z yoki dskaning o`rtasiga tayanch, assiy so`z yoki gapni yozib qo`ying.
2. Ushbu mavzuga id hayolingizga klgan barcha so`z va gaplarni yoza bshlang.
3. G`yalar klishi bilan ular o`rtasidagi bg`liqlikni aniqlang, at haqida o`ylamaslikka harakat qiling.
4. Brilgan vaqt mbaynida hayolingizga klgan fikrlarning barchasini yozing.
Klastr mtdi pdaggik, didaqtik stratgiyaning muayyan shakli bo`lib, u talim luvchilarga itiyoriy muamm (mavzu) lar ususida erkin, chiq o`ylash va fikrlarini bmall bayon etish uchun sharit yaratishga yordam bradi. Mazkur mtd turli il g`yalar o`rtasidagi alqalar to`g`risida fikrlash imkniyatini bruvchi tuzilmani aniqlashni talab etadi. Klastr mtdi aniq bktga yo`naltirilmagan fikrlash shakli sanaladi. Undan fydalanish insn miya faliyatining ishlash tamyili bilan bg`liq ravishda amalga shadi. Ushbu mtd muayyan mavzuni talim luvchilar tmnidan chuqur hamda puhta o`zlashtirilganiga qadar fikrlash faliyatining bir marmda bo`lishini taminlashga hizmat kiladi.
Stil va Stil g`yasiga muvfiq ishlab chiqilgan Klastr mtdi puhta o`ylangan strtgiya bo`lib, undan talim luvchilar bilan yakka tartibda yoki guru assida tashkil etiladigan mashg`ultlar jarayonida fydalanish mumkin. Guru assida tashkil etilayotgan mashg`ultlarda ushbu mtd guru azlari tmnidan bildirilayotgan g`yalarning majmui tarzida namyon bo`ladi. Bu esa guruning har bir azsi tmnidan ilgari surilayotgan g`yalarni uyog`unlashtirish hamda ular o`rtasidagi alqalarni tpa lish imkniyatini yaratadi.
Klastr mtdidan fydalanish quyidagicha amalga shiriladi:
1. Nimaniki o`ylagan bo`lsangaiz, shuni qg`zga yozing, Fikringizning sifati haqida o`ylab o`tirmay, ularni shunchaki yozib bring.
2. Yozuvingizning rfgrafiyasi yoki bshqa jiatlariga etibr brmang.
3. Blgilangan vaqt niyasiga tmagunicha, yozishdan tutamang. Agar malum muddat birr yangi g`yani o`ylay lmasangiz, u hlda qg`zga birr narsaning rasmini chiza bshlang. Bu harakatni yangi g`ya tug`ilguniga qadar davm ettiring.
4. Muayyan tushuncha dirasida imkn qadar ko`prq yangi g`yalarni ilgari surish hamda mazkur g`yalar o`rtasidagi o`zar alqadrlik va bg`liqlikni ko`rsatishga harakat qiling. G`yalar yigindisining sifati va ular o`rtasidagi alqalarni ko`rsatishni chklamang.
O`quv jarayonini tnlgiyalashtirishda didaqtik printsiplarga asslanish muhim sanaladi.
N.V.Kuzmina fikricha pdaggik tizim o`zida talim va tarbiya maqsadida bo`ysundirilgan o`zar bg`liq tarkibli elmntlardan tashkil tpishini uqtiradilar [11,16]: pdaggik maqsad; o`quv va ilmiy abrt; pdaggik alqa vsitalari: o`quvchilar va pdaggik. V.P.Bspalkning tarifiga ko`ra pdaggik tizim malum shas sifatlarini shakllantirishga tartibli, aniq maqsadni ko`zlab va ldindan o`ylab pdaggik tasir etishini vujudga kltirish uchun zarur bo`lgan o`zar bg`liq vsitalar, usullar va jarayonlar yig`indisidir [4]. Har jamiyatda shu jamiyat mafkurasiga s shasni shakllantirish maqsadi va unga ms pdaggik tizim mavjud bo`ladi. Agar maqsad o`zgarsa, tizim ham o`zgaradi.
O`zbkistnda kadrlar tayyorlash milliy dasturi jamiyat, davlat va ila ldida o`z javbgarligini his etadigan fuqarlarni tarbiyalashni bsh maqsad qilib qo`ygan. Dmak, Milliy dastur talim va tarbiya shasidagi davlat buyurtmasi hisblanib milliy mafkuraning tarkibiy qismini tashkil etadi. Faqat ijtimiy buyurtmasigina blgilab bradi yoki liy, o`rta masus, kasb-hunari talim uchun pdaggik tizimining mavjudlik shartlarini kaflatlaydi.












2-BB. Ishqriy va ishqriy-yr mtallar mavzularni o`qitishda yangi pdaggik tnlgiyalarni qo`llash bo`yicha mtdik tavsiyalar va ishlanmalar

Anorganik kimyo fani akadmik litsylarda tabiiy fanlar yo`nalishi o`quvchilariga (2-kurs) chuqurlashtirilgan fan sifatida o`qitiladi. Bu fanning dars jarayonlarida o`tilishida turli il usullar: abrt tnlgiyalari, pdaggik tnlgiyalar qo`llanilishi bo`yicha mtdik tavsiyalar va ishlanmalar yaratilmqda, ular darslarni yashilashga hizmat qiladi. Shuning uchun biz ham dars jarayonida yangi pdaggik tnlgiyalarning qo`llanilishi bo`yicha tavsiyalar va ishlanmalar ishlab chiqishni maqsad qilib qo`ydik.
Adabiyotlardan malumki, anorganik va organik kimyo fani bo`yicha yangi pdaggik tnlgiyalar qo`llanilgan malumtlar, dars ishlanmalari va tavsiyalar ayrim mavzular bo`yicha ishlab chiqilgan bo`lib, bu brada tadqiqolar amalga oshirilmoqda. Masalan, mualliflar [17] tomondan Spirtlar mavzusini o`qitishda klastr mtdini jriy qilish nomli maqolasida pedagogik texnologiyalarning ahamiyati ochib berilgan:
Spirtlarning sinflanishi






















Shunga qaramay bu borada malumtlar kamligicha qlmqda. Shu sababli biz anorganik birikmalardan Ishqriy va ishqriy-yr mtallar mavzularini o`tishda turli il pdaggik tnlgiyalarning qo`llanilishi bo`yicha tavsiyalar ishlab chiqishni rjalashtirdik.
Anorganik kimyoni o`rganishda o`quvchilarning bilish faliyati ularning o`rganish falligini shirish rqali tashkil etiladi. Bunda o`qituvchi ularning mustaqil o`quv faliyatini bshqarib bradi. O`qituvchi-o`quvchi, o`quvchi-o`quvchi, o`quvchi-sinf, o`qituvchi-sinf munsabatlarida o`qituvchi ytakchi pzitsiyani egallab turishi lzim.
Tadqiqtlarimiz uchun rjalashtirilgan dars jarayonlari o`qituvchi tmndan bshqariladi. Bunda mavzularning o`tilishida maruzaning turli shakllaridan ayrimlarini qo`llab, pdaggik tnlgiyalarning usullaridan fydalangan hlda mashg`ult lib bradi. Darsda o`qituvchi savllar tashlaydi va ulsalar qiladi.
O`quvchilar yangi brilgan tushunchalar, assiy qnuniyatlar, raksiya tnglamalari va mustaqil ish tpshiriqlarini daftarga yozib ladi. Tarqatma matriallarga javb bradi.
Ish jarayonida o`qituvchi o`quvchilarning yutuqlarini ko`rsatib bradi, ayrim mavzular bo`yicha tst tpshiriqlari brib, natijalarni tkshiradi, tarqatma matriallariga javblar ladi hamda dars irida o`quvchilarning bilimini bahlaydi.
Anorganik birikmalari orasida ishqriy va ishqriy-yr mtallari alhida o`rin tutadi. Ushbu metallarga oid mavzularni chuqur o`zlashtirilsa, boshqa anrganik birikmalarning metallar bilan birikmalari to`g`risida ma`lumotlar kengayadi, reaksijn qobiliyati bo`yicha bilimlar rivojlanadi. Shu sababli biz, ushbu mavzularni o`qitishga yangi pedagogik texnologiyalarni qo`llashga dir ishlab chiqilgan dars ishlanmalaridan namunalar kltiramiz. Dars ishlanmalari uchun mavzuga oid ma`lumotlarni turli hil darslik va o`quv adabiyotlardan oldik [18-22].




OZBKISTON RSPUBLIKASI OLIY VA ORTA MAXSUS
TA'LIM VAZIRLIGI

AL- XORAZMIY NOMIDAGI URGANCH DAVLAT UNIVRSITTI

UMUMIY KIMYO KAFEDRASI



o`java urriyat Xajiboyevnaning
akademik litseyning tabiiy fanlar (kimyo, biologiya) yonalishi
o`quvchilari uchun Anorganik kimyo fanidan dars ishlanmasi


MAVZU: IA guruhcha elementlari ishqoriy metallar















Urganch 2013

Mavzu: IA guruhcha elementlari ishqoriy metallar (litiy-fransiy)
O`quv mashg`ultining maqsadi: O`quvchilarga ishqriy mtallarning davriy sistmadagi o`rni, atom tuzilishi, tabiatda uchrashi, olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va birikmalarining ishlatilishi bilan tanishtirish, dunyoqarashini kengaytirish, egallagan bilimlaridan amalda foydalanish bo`yicha ko`nikmalar hosil qilish, darslik ustida mustaqil ishlash ko`nikmalarini rivojlantirish va yangi bilimlar berish.
Pdaggik vazifalar: Yangi mavzu bilan tanishtirish, mavzuga id atamalarni chib brish, assiy masalalar bo`yicha tushunchalarni shakllantirish.
Ta`lim berish usullari: Malumtli, ko`rgazmali, muammli o`qitish texnologiyasi
Ta`lim berish shakllari Jamoaviy
O`qitish usullari: maruza, suhbat,
Ta`lim berish vositalari: Ma`ruza matni, kmpyutr slaydlari, proektor, shar strjnli mdllar, tst tpshiriqlar.
O`quv faliyatining natijalari: O`quvchilar ishqriy mtallarning davriy sistmadagi o`rni, atom tuzilishi, tabiatda uchrashi, olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va birikmalarining ishlatilishi bo`yicha yangi bilimlarga ega boladilar, ko`nikmalar hosil qiladilar, darslik ustida mustaqil ishlashni rivojlantiradi.
Tashkiliy qism: O`qituvchi sinfning tayyorgarligini tkshirib bo`lgach, darsning mavzusini, maqsadlari va vazifalarini eln qiladi.
Darsning brishi:
Birinchi bsqich yangi matrialni tushuntirish.
Mavzuni o`rganishda o`quv matriallari o`quvchilarga tanish bo`lgani uchun, o`qitishni suhbat va yangi materiallar to`g`risida ma`ruza shaklida amalgam oshirish mumkin. Shuningdek, o`quv mashg`ultiga kirish davmida dastlab talabalarga BBB jadvali taklif etiladi va uning Bilaman, Bilishni layman, Bilib oldim grafalari dars davomida to`ldirish so`raladi.
Bilaman Bilishni layman Bilib oldim

Bundan tashqari, mustaqil ishni tashkil qilish o`quvchining tushunib olishida katta yordam beradi. Masalan, samarali o`qish va fikrlash hamda avvalgi bilimlarni fallashtirish uchun matnda blgilashning intrfal tizimi bo`lgan Insrt usulidan ham foydalanamiz.
Matnda blgilash tizimi
(Ö) - mn bilaman dganni tasdiqlvchi blgi;
(+) - yangi abrt blgisi;
(-) - mni bilganlarimga, zid blgisi;
(?) - mni o`ylantirib qo`ydi. Bu bo`yicha mnga qo`shimcha abrt krak blgisi.
Ö + __ ?


Masalan, quyidagi matnni tavsiya qilishimiz mumkin:
Ishqriy mtallar va ularning xossalari
I A guruh elmntlariga: Li, Na, K, Rb, Cs, Fr kiradi va ishqoriy mtallar db nomlanadi. Ishqoriy mtallar atomlarining sirtqi qavatida bittadan elktron nS1 bo`ladi.
+3 Li ) ) 1S2 2S1
2 1
+11 Na ) ) ) 1S2 2S2 2P6 3S1
2 8 1
+19 K ) ) ) ) 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S1
2 8 8 1
Ishqoriy mtallar eng katta atom va ion radiusi hamda eng kam ionlanish potntsialiga ega. Shuning uchun bu mtallar tashqi qavatidan bitta elktronni chiqarib +1 oksidlanish darajasini namoyon qiladi. Davriy sistmada yuqoridan pastga qarab elmntlarning atom va ion radiusi, zichligi ortadi, ionlanish potntsiali, elktronga moyillik, elktromanfiyligi, qaynash va suyuqlanish harorati kamayadi.
Ishqoriy mtallarning hammasi kuchli qaytaruvchilardir. Ular eng aktiv mtallar bo`lib, dyarli barcha mtallmaslar bilan bvosita birikadi va ion bog`lanishli birikmalar hosil qiladi. Ishqoriy mtallarning hammasi M2O tarkibli oksidlar hosil qiladi. Bu oksidlar suv bilan birikib, ROH tarkibli asos hosil qiladi.
Ishqoriy mtallarning vodorodli birikmalari MH formulaga muvofiq kladi. Bular mtallarning gidridlari bo`lib, ularda vodorodning oksidlanish darajasi -1 ga tng bo`ladi.
Tabiatda ishqoriy mtallar faqat birikmalar holida uchraydi. Yer po`stlog`ida ularning tarkibi: litiy 3,2.10-3%, natriy 2,64%, kaliy 2,6 %, rubidiy 1,5.10-2%, sziy 3,7.10-4 % (massa ulushi) tashkil qiladi. Natriy va kaliy ko`p tarqalgan elmntlar qatoriga kiradi. Frantsiy radioaktiv elmnt bo`lib, ko`p yashovchi izotopi yo`q.
Litiy 1817 yil Yu.Arfvdson tomonidan ochilgan va toza holda 1855 yil R.Bunzn va S.Matissnlar tomonidan suyuqlantirilgan xloridini elktroliz qilib olingan. Litiy db nomlashni Ya.Brtsllius taklif qilgan bo`lib, grkchadan litos - tosh dgan ma'noni anglatadi. Natriy 1807 yil G.Devi tomonidan gidroksidni elktroliz qilib olingan. Ya.Brtsllius tomonidan nomlangan bo`lib, giptchadan natron yoki nitron- ishqor ma'nosini anglatadi. Kaliyni ham G.Devi 1807 yil gidroksidni elktroliz usulida olgan. Gilbrt tomonidan nomlangan bo`lib, arabchadan al-kali- ishqoriy moddalar dgan ma'noni bradi. Rubidiy 1859 yil R.Bunzn va G.Kirxgof tomonidan tarkibida kaliy, sziy va rubidiy bo`lgan-lpidolit minralini spktral analizidan topilgan. 1863 yil R.Bunzn tartratni uglrod bilan qaytarib toza holda ajratgan. Lotinchada rubidus - qizil ma'nosini (rubidiyni spktrida 2 ta qizil chiziq bor) anglatadi. Sziy 1860 yil R.Bunzn tomonidan spktral usulda topilgan. Toza sziy 1882 yil suyuqlantirilgan sianidni elktroliz qilib olingan. Sziy nomi lotincha szius so`zidan olingan bo`lib - ko`k (spktrida xaraktrli 2 ta ko`k chiziq bor) ma'nosini anglatadi.
Litiyning juda ko`p minrallari ma'lum, lkin ular tarqoq holda uchraydi. Litiyning muhim minrallari spodumn - LiAl(Si26), ambligonit-LiAl(PO4)F va lepidolitLi2Al2(SiO3)3(F,OH)2 hisoblanadi.
Natriy minrallari qatoriga NaCl-galit yoki toshtuz, Na2SO4.10H2O-mirabilit yoki glaubr tuzi, Na3AlF6- kriolit, Na2B4O7.10H2O - bura, Na2CO3.10H2O - kristallik soda, NaCl.KCl-silvinit, Na2SO4. 3K2SO4 - glazrit, Na2SO4. MgSO4.4H2O - astraxanit, NaNO3 - Chili slitrasi va boshqalar kiradi.
Natriy boshqa elmntlar bilan birga silikat va alyumosilikatlar tarkibida, O`simliklarda, inson va hayvonlar organizmida, shuningdk dngiz va tuzli ko`l suvlarida ko`p miqdorda uchraydi.
Kaliy tabiatda KCl-silvin, KCl.NaCl-silvinit va KCl.MgCl2.6H2O-karnallit minrallari ko`rinishida uchraydi. Rubidiy va sziy juda kam miqdorda natriy va kaliy birikmalariga izomorf qo`shimcha holida uchraydi.
Mtall holidagi litiy, natriy va kaliy tuzlari suyuqlanmasini (xloridlari) elktroliz qilish yo`li bilan olinadi. Lkin kaliy olishning bu usuli txnikaviy qiyinchiliklar (tok bo`yicha unum kamligi, xavfsizlik txnikasini ta'minlash qiyinligi) tug`dirganligi tufayli kng tarqalmagan. Hozirgi vaqtda sanoatda kaliy olish quyidagi raksiyalarga asoslangan:
KCl+Nabug` = NaCl+K (a)
KOH+Nasuyuq= NaOH+K (b)
(a) usulda suyuqlantirilgan kaliy xlorid orqali 8000S da natriy bug`lari o`tkaziladi, ajralib chiqadigan kaliy bug`lari esa kondnsatsiyalanadi.
(b) usulda suyuqlantirilgan kaliy gidroksid bilan suyuq natriy orasidagi raksiya qarshi oqim bilan 4400S da, nikldan yasalgan raksion kolonkada o`tkaziladi.
Natriy va kaliy olishning vakuum-trmik usulidan ham foydalaniladi:
2NaCl+CaC2 = 2Na+CaCl2+2C
4KCl+4CaO+Si =

Oldingi sahifa | Sahifa 4 8 | Keyingi sahifa
Teglar: bilan pdaggik talim bo96yicha o96quv uchun yangi qiladi ularning ishlab qilish tnlgiya mumkin tnlgiyalar Pdaggik hosil mtallarning o96qitish mtallar kaliy


Mavzuga doir boshqa referatlar
TAQDIMOTLAREnsiklopediyaMUSIQA